زيبايي معمولي، زيباست
نويدا هاديان
پنداشت جسمي يا تصوير ذهني از جسم، يكي از اصطلاحات مربوط به علم روانشناسي است مفهوم آن پنداشت يا تصوري است كه هر كس در مورد شكل فيزيكي و عملكرد اعضا بدن خود در ذهن دارد.به عبارت ديگر قضاوتي است كه هر شخصي در مورد درجه زيبايي قدرت بدني و توانايي اعضا بدن خود ميكند.
تحقيقات متعدد ثابت كردهاست كه مثبت بودن پنداشت جسميتأثير مهمي بر احساس خوب بودن يا نشاط آدمي دارد. به اين معني كه اغلب مردم زماني كه احساس زيبا و قوي بودن ميكنند بيشتر سرحال و شادند تا زماني كه احساس زشتي، بد هيكلي، نقص عضو يا ضعف بدني ميكنند. البته اهميت عنصر زيبايي در مقايسه با عنصر قدرت بدني براي زنان بيش از مردان است و برعكس مردان نيز بيش از زنان به قدرت بدني و توان فيزيكي خود اهميت ميدهند.
موضوع تأثير احساس زيبايي بر سرحال بودن و نشاط به خصوص در زنان از دوجنبه قابل بررسي است جنبه مثبت آن اين است كه ما با افزايش احساس زيبايي خود، به كمك بهبود سرو وضع و آرايش و لباس و... ميتوانيم احساس بهتري در خود به وجود آوريم. ميتوانيم اطرافيان خود را تشويق كنيم تا با توجه به زيبايي خود، شادي خود را افزايش دهند براي رسيدن به اين مقصود ميتوانيم براي عزيزانمان وسايل آرايشي و زيباسازي، پوشاك زيبا و... تهيه كنيم. ميتوانيم با تعريف و تمجيد از زيباييها و جلب توجه عزيزانمان به قسمتهاي زيبا و نقاط قوت جسميشان به نشاط و حتي اعتماد به نفس آنها بيفزائيم. از آنجا كه پنداشت جسمي، قدرتبدني و عملكرد اعضاء بدن را هم شامل ميشود، ميتوانيم با انجام فعاليتهاي ورزشي و افزايش قدرتبدني، پنداشت جسمي و در نتيجه وضع روحي خود را بهبود بخشيم. ( بد نيست بدانيم كه ورزش علاوه بر تأثيري كه از اين طريق برروي وضع روحي ميگذارد از آنجا كه موجب ترشح مادهاي به نام اندورفين در بدن ميشود از اين طريق نيز احساس نشاط را افزايش ميدهد.)
و اما جنبه منفي موضوع مربوط ميشود به معضلاتي كه در نتيجه تمركز بيش از حد بر اين نياز بشري ايجاد ميشود. حقيقت اين است كه امروزه اشتياق به زيبايي كه آتش آن توسط بعضي سودجويان دامن زده ميشود منشاء ايجاد دردسرهايي براي زنان شده است.
امروزه بسياري از زنان با جسم خود به گونهاي رفتار ميكنند كه گويي جسم آنها گلمجسمهسازي است و آنها خود مجسمهساز هستند سعي ميكنند تا اندازه و شكل ايدهآلي به اين گل بدهند. غذا مهمترين ابزار كار مجسمهسازي است و شكنجههاي مربوط به رژيمگرفتن و غذا نخوردن از روشهاي اين كار، ورزشهاي توانفرسا، اعمالي نظير كشيدن پوست صورت، جراحي بيني و گونه. مكش چربي، كوچك يا بزرگ كردن سينهها، تزريقهاي زير پوستي براي رفع چروكهاي صورت و ساير جراحيهاي زيبايي نيز از روشهاي مكمل اين نوع مجسمهسازي هستند.
به طور قطع اين نوع تمركز بر جسم، باعث ميشود بسياري از تواناييهاي ما ناديده گرفته شده و در نتيجه عدم پرورش كافي، ناشكوفا مانده و تحليل بروند. هزينهاي كه بسياري از زنان براي خريد وسايل آرايشي پرداخت ميكنند، قابل مقايسه با هزينههايي كه براي رشد فكري و معنوي خود، صرف ميكنند، نيست. و اين شايد يكي از فجايع امروزي جهان بشري باشد.
خوب است بدانيم كه نويسندگاني نظير گلوريااستنم معتقدند كه «اين يك نقشه حساب شده دنياي مردسالارانه است و آنها قصد دارند كه به اين طريق زنان را از آزادي و رشد واقعي دور نگهداشته و از هر جهت مورد استعمار قرار دهند.»
اشاره كرديم كه امروزه دامن زدن به نياز انسان به احساس زيبايي، مشكلاتي را براي آنها فراهم كرده است. قبل از پرداخت به اين موضوع لازم است توضيح دهيم كه پنداشت جسمي يك تصور است و مانند هر پنداشت و تصور ديگر، ميتواند تركيبي از واقعيت و خيال باشد. علاوه بر اين كه نگرشهاي فرهنگي، اجتماعي و ارزشها بر اين تصور تأثير ميگذارند، عنصر مقايسه نيز در اين رابطه نقش مهمي را ايفا ميكند به اين معني كه نمرهاي كه ما به ميزان زيبايي خود ميدهيم، حاصل مقايسهاي است كه با استانداردهاي زيبايي موجود در اطراف خود انجام ميدهيم. در گذشته، رسيدن به احساس زيبايي راحتتر از امروز بود مادربزرگهاي ما خودشان را با ساير دختران و زنان فاميل، آشنايان و در نهايت، اهل محله و شهر مقايسه ميكردند و در نتيجه به راحتي ميتوانستند دچار احساس زيبايي و يا لااقل معمولي بودن بشوند. بيشتر زنان معمولي حساب شده و به ندرت كسي زشت محسوب ميشد زنان معمولي هم طبعاً به چشم اطرافيان و عزيزانشان زيبا نموده و در سايه انتقال اين احساس بيشتر زنان احساس خوب و يا حداقل قابل تحملي نسبت به زيبايي خود داشتند. اما نسل ما خواسته يا ناخواسته ناچار به مقايسه خود با استانداردهاي دست نيافتني (و اغلب غربي) است كه هنر پيشگان و مبلغين كالا به نمايش ميگذارند. اين نسل هر چقدر كه تلاش ميكند و هرچقدر كه نيرو صرف زيبايي خود ميكند به قدر كافي زيبا نميشود. امروزه اكثر زنان بخصوص در جوامع غربي به محض بلند شدن از خواب با انبوهي تبليغات راجع به ابزار و لوازم زيبايي و تناسب اندام از وسايل ارتباط جمعي مواجه ميشوند و تقريباً هيچ زني از اين جملات رواني مصون نيست. در نتيجهي اسطورههايي كه از فرط تكرار عادي و معمولي تلقي ميشوند، مقايسه ميكنند و نتيجه اين است كه هيچ زني خود را به اندازه كافي زيبا نميبيند حتي براي تبليغ بسياري از كالاهاي غيرمرتبط با زيبايي، مانند محصولات صنعتي و وسايل مصرفي غيرمرتبط با زيبايي، مانند محصولات صنعتي و وسايل مصرفي و خدماتي به طور بيرحمانه از جذابيت زنان سوء استفاده ميشود. اين مسئله موجب ميشود تا زنان به جسم خود به چشم يك ابزار نگاه كنند و نسبت به آن احساس بدي داشته باشند در پژوهشي با نمونهگيري اتفاقي كه توسط خانم سارا روزنتال در كشور آمريكا انجام شد بيش از 90% از نمونههاي پژوهش نسبت به زن بودن خود احساس بدي داشتند و تقريباً همهي آنها تأثير سوء استفادههاي تجاري برنامههاي تبليغاتي را در ايجاد چنين احساس تأييد نمودند.
تحقيقات ديگري كه در كشور آمريكا انجام شد نشان ميدهد كه اكثر زنان آمريكايي از ديدن تصوير خود در آينه اندوهگين ميشوند زيرا خود را به قدر كافي زيبا نميبينند. كمترين اثر سوء اين احساس تأثير آن بر روي عادات و تمايلات تغذيهاي است. تحقيقات ديگري نشان داده است كه 15% از زنان جوان آمريكايي مشكلات عمدهاي در رابطه با تمايلات و رفتارهاي غذايي خود دارند بيش از 5 ميليون نفر از آمريكاييان مبتلا به ناراحتيهاي تغذيهاي هستند تحقيق ديگري كه توسط مركز كنترل بيماريهاي كشور آمريكا انجام شده نشان داد كه 60% از دختر بچههاي 9 تا 12 ساله آمريكايي سعي ميكنند وزن خود را كاهش دهند و 5 تا 10 % دختران 14 ساله به بالا دچار مشكلات تغذيهاي حاصل از اين تلاش شدهاند.اينگونه توجه بيش از حد به زيبايي، پيري را نيز كه پديدهايست كاملاً طبيعي به نوعي كابوس بدل كرده است. زن بيچارهي امروزي هرچه به سمت پيري ميرود احساس بدبختي بيشتري ميكند؛ حال آنكه روزگاري پيرشدن و برخورداري از ريش و گيس سفيد با خود احترام و قدرت به همراه داشت چگونه ميتوانيم از درگير شدن خود و اطرافيانمان با چنين معظلي جلوگيري كنيم بسيار ساده است بايد توجه كنيم كه پنداشت جسمي تنها يكي از جنبههاي شخصيت ماست و مثبت نمودن پنداشت جسمي اعماز افزايش احساس زيبايي و يا قدرت و توان اعضا يكي از روشهايي است كه ميتواند به بهبود روحيه و نشاط كمك كند. روشهاي مفيد ديگري نيز وجود دارد كه عوارض كمتري هم با خود به همراه مي آورند روشهايي چون افزايش قدرت علم و اطلاعات از طريق ادامه تحصيل، شركت در انواع كلاسهاي آموزشي و يا مطالعه كتب و استفاده از برنامههاي آموزش رسانهاي پرورش استعدادهاي هنري، افزايش حس ارزشمندي از طريق كمك به ديگران و پرداخت به امور عامالمنفعه توسعه روابط اجتماعي و تحكيم و دوستيها. اشتغال و...
اما نظرتان در مورد استفاده بيش از حد و اندازه از بعضي برنامههاي ماهوارهاي و شوهاي ويدئويي كه اينچنين رقباي زيبايي ما را به رخ كشيده و از طرفي ما را دچار احساس زشتي و بدهيكلي ميكنند و از طرفي با معطوف داشتن بيش ازحد ذهن ما با موضوع زيبايي موجب ميشوند از ساير تواناييهاي خود غافل مانده و با عدم پرورش كافي آنها را به تدريج از دست بدهيم چيست
|
