افسردگي پس زايمان را درك كن!
فرانك عليخاني
افسردگي پس زايماني شرايطي است كه در آن مادر جوان پس از فراغت از بارداري و زايمان دچار نوعي افسردگي ميشود. اين افسردگي ميتواند خفيف تا بسيار شديد باشد بطور كلي سه نوع افسردگي پس زايماني وجود دارد:
الف: افسردگي نوزاد: متداول ترين شكل افسردگي پس از زايمان است كه معمولاً بين 50 و 75 درصد از مادران جوان پس از زايمان رخ ميدهد در پنج روز نخست پس از زايمان مادر ممكن است غمگين، گريان ، تحريك پذير يا اندكي افسرده باشد بطور كلي اين موقعيت ممكن است واكنشي به تولد نوزاد باشد و معمولاً هم كوتاه مدت و بي دوام است.
ب: افسردگي پس از تولد: در هر ده زن بريك نفر تاثير مي گذارد همانند افسردگي پيش آغاز ميشود اما بطور سريع پيشروي ميكند برخي واكنشها شامل گريان بودن ، اضطراب، وحشتزدگي و احساس شكست ميشود. مادر جوان ممكن است افكار نامعقول، ترسهاي بيهوده و احساسات متفاوتي را نسبت به نوزاد تجربه كند عواملي نظير محيط خانواده ، هورمونها و تاريخچهي شخصي ممكن است خطر ابتلا به اين نوع افسردگي را در مادران جوان افزايش دهد. درمان شامل مشاوره و دارودرماني ميشود كه به بهبود سريع منجر ميشوند اما در مواردي هم حتي باوجود درمان برخي زنان ممكن است با اين شكل از افسردگي براي سالها مواجه باشند.
ج: سايكوز يا روان پريشي زايماني: كه همچنين به عنوان سايكوز پس زايماني شناخته ميشود معمولاً در سه ماه نخست پس از تولد نوزاد رخ ميدهد اين سايكوز يك موقعيت رواني شديد است كه تقريباً در هر100 مادر هر يك نفر تاثير ميگذارد نشانههاي آن شامل هزيان يا توهمات در خصوص نوزاد ، كنترل ضعيف تكانه و افسردگي شديد باشد. اين بيماري بطور كلي در طول دو هفته نخست پس از زايمان آسيبهاي خود را وارد ميسازد و بطور شديدي تاثير ميگذارد برمادراني كه نيازمند مراقبتهاي روان پزشكي حرفهاي ضروري هستند.
چرا اين بيماري رخ ميدهد؟
در حاليكه افسردگي پس زايماني عوامل بيشماري دارد علت اصلي بروز آن تشخيص داده نشده است قضاوتهاي اجتماعي و روان شناختي نسبت به بچه و نيز تغييرات مربوط به نوزاد در بروز افسردگي زايماني موثر هستند با وجود اينكه نوزاد دختر از سطح هورمونهاي بسيار بالايي پيش از تولد برخوردار است پس از زايمان اين سطوح هورمونها بسيار افت ميكنند. اين افت در امتداد كاهش آندورفينها يعني مواد شيميايي لازم ممكن است خطر ابتلا به افسردگي را پس از تولد افزايش دهد اين يك موقعيت جسماني است كه نيازمند درمان تخصصي ميباشد.
نشانههاي افسردگي پس زايماني چيست ؟
درحاليكه اكنون افسردگي پس زايماني تقريباً در 20% تمام مادران جوان وجود دارد يا نشانهها آنقدر بي شباهت و مختلف هستند كه بسياري از زنان ارتباط و پيوند آنها در نمييابند حداقل سه مورد از نشانههاي زير بايد تجربه شوند:
- افسردگي مداوم و ثابت ، تمركز ضعيف
- كاهش يا بيعلاقگي در فعاليتهاي جنسي
- كاهش انرژي، بي اشتهايي يا پرخوري
- حملات اضطراب يا وحشتزدگي نسبت به نوزاد
- غمگيني، بطور غير قابل كنترل گريه كردن
- عدم خوشي و لذت
- احساسات مربوط به شكست
- آرزوي مرگ
- توجه بالا يا عدم توجه
شماميتوانيد باانجام دادن چند كار ساده در منزل روحيه آنان را پس از زايمان بالا ببريد، مطمئن شويد كه نيازهاي اساسي آنان مثل خواب كافي و تغذيه مناسب ارضا شود هروقت كه ممكن بود همراه با فعاليتهاي روزمره، كارهاي ديگري را در پيرامون خانه اتان انجام دهيد. از همسر، دوست يا اعضاي خانواده در خواست كمك كنيد.اين مسئله ممكن است به شما كمك كند تا مادران تازهاي را در همسايگيتان پيدا كنيد كه ميتوانند همچون مربي به شما در سرتاسر دوره پس از زايماني كمك كنند.
چه شرايطي و موقعيتهايي ضروري هستند؟
شرايطي وجود دارند كه در آنها زن ممكن است به توجهات روان پزشكي ضروري براي افسردگي پس زايماني نياز داشته باشند.
اگر شما نشانگان زير را تجربه كردهايد حتماً به خدمات و مراقبتهاي ضروري نياز داريد:
- افكار آسيب به خود
- شنيدن اصوات زماني كه هيچكس پيرامون شما نيست
- بي خوابي براي مدت زمان چهل و هشت ساعت
- از دست دادن سريع وزن بدون هيچ اقدامي
- ترس از آسيب رساندن به خود
- احساس عدم كنترل
- عدم توانايي مراقبت از بدن
غلبه پيداكردن بر استرس پس زايماني:
تولد نوزاد به خودي به خود فرآيندي چالش برانگيز است.
- مهم است كه در طول ماههاي نخست پس از تولد نوزاد از خود مراقبت كنيد: آنقدر كه اغلب برايتان لازم است بخوابيد زيرا محروميت از خواب تأثيرات بسيار نامطلوبي بر روي بدن به همراه دارد. خواب راهي طبيعي براي بدست آوردن نيروي تازه و بهبودي است.
- چيزهايي كه مغزي هستند يا غذائيت دارند بخوريد: از خوردن غذاهاي كم ارزش ،الكل و كافئين دوري كنيد اين مواد خستگي و فرسودگي را افزايش داده و مانع از توانايي بدنتان براي نيرومند شدن ميشوند.
- بطور متوسط فعاليت و تمرين كنيد: گامهاي كوتاه برداريد چند روز در هفته به مدت 20 تا 30 دقيقه پاهايتان را بكشيد. هر وقت كه ممكن شد نردهها را بگيريد و گامهاي محكم برداريد.
- زماني را براي خود اختصاص دهيد : اين اقدام مؤلفهاي حياتي براي بهزيستي شمامحسوب ميشود ليستي از كارهايي كه دوست داريد و از انجامشان لذت ميبريد را تهيه كنيد و آنها را در روز يكبار يا بيشتر هر وقت كه نياز به تغيير در روحيهتان داشتيد انجام دهيد.
- زماني را براي همسرتان اختصاص دهيد: در حاليكه نوزاد در اولويت قرار دارد اينطور نباشد كه همسرتان را كنار بگذاريد سپري كردن زمان با همسر براي حفظ روابط سالم و ضروري است.
چه كارهايي لازم است كه شوهر انجام دهد؟
زماني كه همسرتان از افسردگي پس زايماني رنج ميبرد اين مهم است كه بخاطر داشته باشيد اين بيماري نه اشتباه و گناه همسر است و نه خطاي شما. در حاليكه علل بروز اين بيماري كاملاً شناخته شده اين مسئله روشن شده است كه 75% از تمام زنان شكلي از افسردگي را پس از زايمان تجربه ميكنند دامنهاي از موارد كوتاه مدت كه عموماً غمگيني خوانده ميشود تاشكل شديدتري از افسردگي پس زايماني... سروكله زدن با افسردگي پس زايماني از ديدگاه شوهر ممكن است به نظر نا اميد كننده رسد. اما پشتكاري ، بردباري و عشق بهترين شيوه پيروز شدن بر اين نوع افسردگي است به همين خاطر در اغلب موارد ديده ميشود كه تنها زن در جستجوي كمكهاي حرفهاي بر ميايد. از ديدگاه شوهر درك افسردگي پس زايماني دشوار است زيرا او فرآيند زيست شيميايي مشابهي كه در بدن همسرش جاري است را تجربه نميكند. به همين دليل اغلب شوهر نميداند كه چه كارهايي را جهت كمك به همسرش بايد انجام دهد حتي با وجود آگاهي هم در بيشتر موارد او بطور نااميدانهاي ميخواهد كمك كند. چندين كار وجود دارد كه شوهر بايد انجام دهد:
- صرفاً به علت همدردي و دلسوزي كاري را انجام ندهيد در عوض به همسر خود اجازه دهيد تا احساساتش را بروز دهد و به آنها گوش فرا دهيد. افسردگي پس زايماني همسرتان را در چهارچوب ذهني ضعيفي قرار ميدهد اما او نيازي به مشاوره روان شناختي از جانب شما ندارد او فقط به يك گوش شنوا يا شانهاي براي تكيه دادن و پشت گرمي نياز دارد. اجازه دهيد تا خود را ابراز كند در حاليكه استرسهاي جسمانياش را بخاطر ميآورد.
- به هر طريقي بخواهيد كه به او كمك كنيد: همسر شما بهتر خواهد شد اما براي بهبودي كامل لازم است كه شما نقش پررنگتري را در فعاليتهاي روزانه خانه داشته باشيد. فرصت استراحت را براي همسرتان فراهم كنيد اجازه دهيد تا اوقاتي را به تنهايي سپري كند و لذت ببرد مثلاً با خواندن كتاب مورد علاقه بگذاريد تا آرام و راحت باشد.
- نسبت به همسر صبور و شكيبا باشيد : او درحال سپري كردن تغييراتي چشمگير است تغييراتي كه برنحوهي واكنش او به لحاظ اجتماعي اثر ميگذارند. بنابراين لازم است كه نسبت به او صبور باشيد. در زمان بروز مشكلات خيلي راحت ميتوان نااميد، سرد و بي تفاوت شد اما همواره به ياد آوريد كه همسرتان با كمك شما بهبود خواهد يافت. زماني را صرف فعاليتهاي روحاني كنيد تا مطمئن شويد به لحاظ سلامت رواني قوي هستيد.
- اگر در غلبه پيدا كردن براين بيماري دچار مشكل شدهايد براي درخواست كمك هرگز هراسان نباشيد. جستجوي كمكهاي حرفهاي نبايد آخرين اقدام باشد بلكه بايد يكي از انتخابهاي اوليهي شما باشد. با تجويز دارو و درمانهاي موجود اين بيماري ميتواند بطور صحيح و درستي تشخيص و درمان شود. همسرتان را رها نكنيد در عوض با همديگر به جستجوي كمك برآييد همواره با او همراه شويد و از همسرتان براي پيروز شدن و غلبه پيدا كردن براسترسهايي كه افسردگي پس زايماني وارد زندگيتان كرده حمايت كنيد.
|
