رنگ عاملي است نيرومند
روانشناسي رنگها -
حسين هاديپور
رنگ عاملي است نيرومند, ميتواند احساسات و درونيات را تحريك كرده يا تسكين بخشد, به هيجان آورد و آرامش بخشد. احساسي از گرمي و سردي _ شادي و غم _ سرعت و سكون را ايجاد كند. يا گرايش مادي و يا معنوي پديد آورد.
درست مثل موسيقي كه ميتواند در لحظاتي خوشايند و در لحظاتي ناخوشايند باشد. آرامش يا هيجان ايجاد كند, مفيد يا مضر واقع شود. همگي معتقديم كه خداوند جل و جلاله براي خلق هر چيزي حكمتي داشته كه آن را پديد آورده است. ولي متاسفانه در مورد رنگها و فلسفه وجودي آنها كمتر تحقيق به عمل آمده و راز وجود آنها به ندرت مورد تحقيق و بررسي قرار گرفته است. روانشناسي رنگ تاكنون از جانب رنگشناسان و دانشمندان بسياري از جمله ماكس لوشر _ ماكس فايفر _ اي. آر. يانش و در كشورمان توسط مهندس ناصر فرزان مورد بررسي دقيق قرار گرفته است. اگر هفت رنگ تجزيه شدهي نور سفيد را كه اولين بار توسط نيوتن كشف شد مورد تحقيق قرار دهيم پي خواهيم برد كه از تركيب اين رنگها به اضافه سياه و سفيد (خنثي) ميتوان بيش از 17 ميليون رنگ شناخته شده پديد آورد كه هر كدام از آنها ميتوانند انرژي و قدرتي را در خود داشته باشند و رازي را در خود جاي داده باشند كه علم امروز در پي شناخت آنهاست.
رنگها به راحتي بر روي سيستم عصبي _ قدرت بينايي _ سيستم گوارشي _ و كليه سيستم فيزيكي, حق حالات روحي و رواني افراد و اخلاق فردي آنها مستقيماً دخالت دارند. نشاط اجتماعي و افسردگي به طور مستقيم به عنصري چون رنگ مربوط است. كودكان از بدو تولد مورد تاثيرات منفي يا مثبت رنگها به طور مستقيم قرار ميگيرند «رنگ عنصري موثر است و از سه ديدگاه مورد بررسي قرار ميگيرد».
1_ امپرسيون يا خاصيت بصري رنگها 2_ كنستراكسيون يا خاصيت مادي رنگها 3_ خاصيت اكسپرسيون رنگها.
مورد سوم كه در مسائل عادي اجتماع و مردم بيشتر نقش دارد, متاسفانه به طور قابل توجهي فراموش شده و همچنان رها مانده است. خانوادهها _ جوانان و بزرگسالان اطلاعات دقيقي پيرامون آن ندارند, پس چه نيكو است كه مسائلي پيرامون شناخت رنگ از نظر عمومي و اختصاصي بيشتر بحث شود تا خوانندگان عزيز رفته رفته با اين مهم ارتباط بيشتري پيدا كنند. براي شروع مباحث رنگها بهتر است آنها به گروههاي خاص و تفكيك شده تقسيم شوند كه در هر نشريه و شماره خاص به يك موضوع پرداخته شود. موضوع اين شماره رنگ و لباس و پوشش اجتماعي بخصوص براي جوانان است.
آينه يك تابلوي انعكاس دهنده ظاهر و پوشش بيروني ماست. چهره و اندام و پوشش بيروني اولين عامل ارتباط اجتماعي و به خود و جامعه است. لباسها و پوششها به راحتي ميتوانند بر شخصيت ظاهري و نماي بيروني فرد تاثير منفي يا مثبت داشته باشند, چهره و اندام را جذاب يا منفي نمايند. چاق و لاغر نشان داده و جوان يا مسنتر نشان دهند. به متانت و وقار فرد افزوده يا نوعي ناپختگي ايجاد كنند. رنگها به دو گروه سرد و گرم تقسيم شدهاند كه اكثر رنگهاي سرد متمايل به مردان و رنگهاي گرم متمايل به زنان و دخترانند. ولي اين موضوع به طور كامل صحيح نيست و ميتواند به صورت عكس هم استفاده شود. رنگهاي زرد _ نارنجي روشن _ ارغواني _ صورتي _ سبز روشن _ آبي آسماني _ گل بهي و نظاير آنها در كودكان تاثيرات مثبتي را ايجاد ميكند به طوريكه در بزرگسالي اين رنگها تاثيرات خاص خود را براي شخص تداعي خواهند كرد. اين موضوع به طور مستقيم روي بزرگسالان اين رنگها تاثيرات خاص خود را براي شخص تداعي خواهند كرد. اين موضوع به طور مستقيم روي بزرگسالان نيز موثر است. دختران داراي سنين 14 تا 25 سال اكثراً به رنگهاي قرمز _ نارنجي _ زرد _ آبي متوسط _ سبز روشن سفيد و سياه گرايش خاص دارند كه اين رنگها تاثيرات مثبتي را بر و نشاط آنها خواهد داشت. رنگهاي فوق در آقايان كمتر به چشم ميخورد ولي چنانچه استفاده شود, تاثيرات هيجاني و پر نشاط را براي آقايان به ارمغان خواهد آورد.
گاهي اوقات محدوديتهاي وضع شده توسط خود انسان كاربرد برخي عناصر مثبت و اثرگذار را در بين اجتماع به حداقل ميرساند كه استفاده صحيح از رنگ در لباس نوعي از آن است.
براي روشنتر شدن مطالب به چند مثال توجه كنيد.
1_ استفاده از رنگ سبز و آبي براي تقويت قدرت بينايي و تقويت سيستم تنفسي فرد بسيار موثر است.
2_ استفاده از رنگ بنفش براي آرامش اعصاب و كنترل روحيات فرد تاثير فراوان دارد.
3_ استفاده از رنگ قرمز و نارنجي براي ايجاد نشاط و بالا بردن فشار خون و ايجاد هيجانات جنسي بسيار موثر بوده و تحرك و قدرت را در فرد افزايش ميدهد.
4_ استفاده از رنگ آبي آسماني و سرمهاي در انسان وقار و قدرت ايجاد كرده و اعتماد به نفس را افزايش ميدهد.
5_ استفادهي زياد از رنگ زرد ميتواند در انسان اصلاح طلبي _ گرمي و لذت _ نشاط و ميل به مطالعه _ روشنفكري و تخيل را افزايش دهد.
6_ استفاده از رنگ نارنجي براي ايجاد ارتباط اجتماعي و جلب توجه مناسب است. رنگ شاد و هيجانآور بوده و شيريني و لبخند را تداعي ميكند.
از رنگها نميتوان انتظار معجزه داشت چون به صورت كوتاه مدت تاثيرات آنها مشخص نميشود, بلكه كاربرد رنگ در محيط ميتواند در درازمدت تاثيرات خود را نشان دهد.
رنگها نيز ميتوانند غير از تاثيرات روانشناختي, تاثيرات بصري قدرتمندي ايجاد كند و ظاهر و پوسته اشياء و محيط را تغيير دهند. رنگها در تبليغات فروشگاههاي لباس از جمله استفاده صحيح اين موضوع ميتوانند باشند لباسهايي با رنگهاي تيره و سنگين ميتوانند در كوچكتر ظاهر شدن اندام افراد درشت تاثير داشته باشند. و بلعكس رنگهاي روشن چون زرد _ سفيد _ نيلي و ديگر رنگهايي از اين قبيل در درشتتر و چاقتر نشان دادن اندام تاثير دارند. تنوع روزمره و حداقل هفتهاي يكبار در تغيير عمومي رنگها ميتواند در خلق و خوي افراد بشر تاثير گذار باشد. تغييرات رنگها در روزهاي مختلف از جمله در كاربرد پوشش بيروني و لباسها از يكنواخت شدن رفتارها و گفتارها ميتواند تا حد قابل توجهي جلوگيري نمايد. نشاط ايجاد كرده و در جلب توجه ديگران بسيار مناسب است خستگي خود نسبت به محيط و محيط نسبت به خود را و از جمله خستگي خود به خود را تا حد قابل توجهي كاهش ميدهد.
اميدوارم اين بحث بسيار كوتاه و ساده بتواند در پوشش فيزيكي افراد بشر از جمله جوانان تاثيرگذار بوده و باعث شود در شمارههاي بعدي به صورت مستمر به بحث بسيار جديتر و كابرديتر در مورد شاخههاي مختلف از نظر روانشناختي و هنري پرداخته شود.
|